Samanyolu’ndaki yıllık nova patlamaları hassas şekilde ölçüldü

 

Nova sönük bir yıldızın Güneş’ten yüz bin kat daha fazla parlamasına sebep olur. Görsel Nova Persei 1901’in patladıktan yaklaşık yüz yıl sonrasını gösteriyor. Macenta, sari ve mavi renkler sırasıyla radyo, görünür ışık ve x-ışını dalga boylarına karşılık geliyor.

Sönük yıldızların parlayıp tekrar sönene dek güneşimizden çok daha fazla ışık yaymasına neden olan nova patlamalarının Samanyolu’ndaki sıklığı gökbilimciler tarafından keşfediliyor. Ancak galaksimiz o kadar büyük ve tozlu ki, yeni elementlerin uzaya fırlatıldığı bu tür patlamaların ne sıklıkla meydana geldiği bilinmiyor.

Patlamaların yıldızlararası tozlardan görünür ışığa kıyasla daha etkili biçimde geçen kızılötesi spektrumunu inceleyen Caltech gökbilimcisi Kishalay De ve çalışma arkadaşları, bu patlamaların ne sıklıkla meydana geldiğini tahmin ettiler.

Andromeda’nın ve Samanyolu’nun karadelikleri çarpışacak mı?

 

Samanyolu ve Andromeda galaksilerinin merkezlerinde bulunan devasa kara delikler talihsiz kozmolojik kaderleri sebebiyle birbirlerini yutmaya mahkumlardır.

Gökbilimciler uzun bir zamandır Andromeda’nın rotasının galaksimizle çarpışmaya yol açacağının farkındalar. Ancak her iki galaksinin merkezinde bulunan devasa karadeliklere bu çarpışma sonrasında ne olacağı hakkında pek bir şey bilinmiyordu. Yapılan yeni simülasyonlar karadeliklerin nihai kaderini ortaya çıkardı.

Karanlık Maddenin Gizemini Derinleştiriyor

 

Gizemli hikayelerde, kitabın sonuna doğru başlıca şüpheli neredeyse her zaman önemli bir kanıt parçası yanlış olduğu için temize çıkarılır.

Bilimde, başlıca kanıt her zaman doğru olmalı ama bazen bu şekilde olmuyor. Uzaydaki görünmez “karanlık madde”nin gizeminde, başlıca şüpheliyi ilgilendiren kanıtlar şimdi doğrudan çürütüldü. Yaygın olarak başlıca karanlık madde adayları olarak kabul edilen küçük parçacıklar olan WIMP’ler onları tespit etmeyi amaçlayan önceki tek çalışmayı test etmek için özel olarak tasarlanmış bir deneyde ortaya çıkmadı.

Antimaddeden oluşmuş yıldızlar Samanyolu’nda mı saklanıyor?

 

Yeni bir araştırma bir gama ışını haritasındaki 14 ışık ucunun “antiyıldızlara” (antimaddeden oluşmuş yıldızlar) uyabileceğini gösteriyor. Bu antiyıldız adayları, antimadde (maddenin karşıt yüklü karşılığı) normal maddeyle buluşup yok olduğunda üretilen türden gama ışınları yayıyor gibi görünüyor. Yerçekimleri normal maddeyi yıldızlararası boşluktan çektiği için bu ışınlar antiyıldızların yüzeyinde oluşabilir.

“Eğer biri şans eseri antiyıldızların varlığını kanıtlarsa bu standart kozmolojik model için büyük bir darbe olur. Bu evrenin erken dönemlerinde ne olduğuna dair bilgimiz gerçekten önemli bir değişikliğe uğrar” diyor Pierre Salati (Annecy-le-Vieux Teorik Fizik Laboratuvarı’nda astrofizikçi.)

Samanyolu’ndaki ‘sarı toplar’ yeni doğan yıldız kümeleri mi?

 

Bebek yıldızların doğduğu iyonize gaz kabarcıkları bölgeleri olan 'sarı toplar' (Kaynak: CHARLES KERTON/IOWA EYALET ÜNİVERSİTESİ, SPITZER/NASA)

Biliminsanları, yeni çalışmalarında “sarı toplar” denilen kozmik objelere odaklandı. Çalışmaya göre bu göksel noktalar, tek süper kütleli yıldızlar yerine çok çeşitli kütlelere sahip birçok yıldızın doğum yerlerini göstermektedir.

Astrophysical Journal‘da yayınlanan araştırmaya göre kümelerdeki yıldızlar nispeten gençler, yaklaşık 100.000 yaşındalar. (Karşılaştırma için: Orion Nebulası’nda bulunan kütleli yıldızlar 3 milyon yaşında, orta yaşlı bir yıldız ise 4.6 milyar yaşındadır.) Astronom Grace Wolf-Chase “Ben bu yıldızları rahimdeki yıldızlar olarak düşünüyorum” diyor.

Galaksinin İlk Yıldızları

Galaksinin ilk döneminde oluşan yıldızlar pek çok bakım dan günümüzde oluşan yıldızlardan ayrılamaz gibi görünebilir. Bunu, galaksinin ilk dönemlerinde oluşan yıldızlardan bazıları hala yaşadıkları için biliyoruz. Yıldızlarının yüzey sıcaklıklarına karşı ışıma güçlerinin çizildiği Hertzsprung-Russel diyagramı normal, hidrojen yakan yıldızların yaşam sürelerinin saptanabilmesini sağlar. 

Yıldızın ana koldan ayrıldığı zamanki komunu gözlenen hidrojen yakma döneminin ne kadar sürdüğünü, yatay kol üzerindeki konumu ise ne kadar zamandır helyum yakmakta olduğunu belirler. Bu yöntemle yaşları belirlenen küresel kümelerin yaklaşık 14 milyar yıl önce oluştukları hesaplanmıştır ki bu tarihteki dağılım miktarı 2 milyar yıldır.